Edyta Środa

Edyta Środa jest rodzinnie i artystycznie związana z Szydłowcem. To miasto nie jest w jej biografii dekoracyjnym dopiskiem: wiąże się z historią rodziny, lokalnym środowiskiem muzycznym i późniejszą działalnością koncertową. Matka Edyty, Stenia Środa, śpiewała w Chórze Miasta Szydłowca „Gaudium Canti”, a sama Edyta występowała w szydłowieckim zamku podczas wydarzeń, w których uczestniczyli także muzycy Akademii Muzycznej i Filharmonii Krakowskiej.

Muzyczne dojrzewanie odbywało się przede wszystkim w Krakowie. Egzamin dyplomowy z fortepianu w 1991 roku był pierwszym z pięciu formalnych etapów wykształcenia, ale już wtedy nie wyznaczał jednej, zamkniętej specjalizacji. Zainteresowanie zespołem, głosem, teorią, historią i instrumentami klawiszowymi prowadziło dalej — ku dwóm kierunkom studiów w Akademii Muzycznej w Krakowie.

Ta podwójna perspektywa jest ważna dla zrozumienia całej późniejszej działalności. Edyta nie została instrumentalistką, która dopiero po latach przypadkowo zaczęła prowadzić zespoły. Nie została też dyrygentką, dla której klawiatura jest tylko narzędziem pomocniczym. Oba sposoby myślenia o muzyce rozwijała gruntownie i równolegle.

W 1997 roku uzyskała tytuł magistra sztuki w zakresie wychowania muzycznego oraz prowadzenia zespołów wokalnych i wokalno-instrumentalnych, z wynikiem bardzo dobrym. Studia te obejmowały nie tylko technikę dyrygencką. Kształtowały umiejętność analizy partytury, rozumienia konstrukcji utworu, pracy z głosem oraz odpowiedzialności za proces, który prowadzi od pierwszej próby do występu.

Drugi kierunek — klawesyn na Wydziale Instrumentalnym — ukończyła w 2001 roku z wyróżnieniem. Przez cały okres studiów pracowała w klasie prof. Elżbiety Stefańskiej, jednej z najważniejszych postaci polskiej szkoły klawesynowej. Było to spotkanie z tradycją wykonawczą przekazywaną bezpośrednio: przez dźwięk, korektę, wspólną analizę i wymaganie artystycznej samodzielności.

Po Krakowie przyszedł czas na Karlsruhe. Nie był to nowy życiorys, ale pogłębienie już obranej drogi — w międzynarodowym środowisku, w bezpośrednim kontakcie z rozmaitymi szkołami budowy instrumentów, praktyką ensemble i europejskim nurtem wykonawstwa historycznie poinformowanego.

Doświadczenie Edyty obejmuje nagrania radiowe, telewizyjne i płytowe w Polsce oraz Niemczech. Współpracowała między innymi z Polskim Radiem, Südwestrundfunk i Bayern 2. Praca przed mikrofonem wymaga innego skupienia niż koncert: detal artykulacyjny zostaje utrwalony, proporcje muszą być kontrolowane z wyjątkową precyzją, a interpretacja powinna zachować żywość mimo podziału pracy na ujęcia.

29 marca 2004 roku SWR2 wyemitowało w audycji „Thema Musik: Aus den SWR-Produktionsstudios” wykonanie Koncertu a-moll na dwa klawesyny Johanna Ludwiga Krebsa, w którym Edyta wystąpiła z Wilke Lahmannem. W grudniu tego samego roku powstało nagranie z Kurpfälzisches Kammerorchester Mannheim.

Materiał z 27 listopada 2005 roku dokumentuje udział w nagraniu z Pfälzische Kammerphilharmonie i Südpfälzischer Kammerchor pod dyrekcją Klausa Brauna w Augustinerkirche w Landau. Program obejmował „Glorię” D-dur Antonia Vivaldiego oraz „Nelson-Messe” d-moll Josepha Haydna — repertuar wymagający od continuisty świadomości zarówno barokowej retoryki, jak i większej architektury wokalno-instrumentalnej.

W dorobku znajdują się również solowa płyta „Edyta Środa — Cembalo”, wydawnictwa chóru ESKAdO „Singen macht Spass” i „Singing All Together”, nagrania Hochschule für Musik Karlsruhe z cyklu Künstlerpodium Schloss Gottesaue, a w późniejszych latach liczne przedsięwzięcia aranżacyjne i edukacyjne.

Na płycie „Waiting for X-mas” Nathalie Sophie Janowski Edyta przygotowała wszystkie aranżacje, wykonała partie instrumentalne oraz napisała piosenkę „Mikołaju nasz”. W 2024 roku wzięła udział w przygotowaniu dwóch płyt edukacyjnych „Kraina przygód” dla pięciolatków i sześciolatków, wykonując repertuar fortepianowy, a na jednej z nich także partie wokalne.

Od około 2006 roku współpracuje ze studiem Made for Music. Opracowuje materiały nutowe, aranżuje, wykonuje partie instrumentalne i wokalne oraz uczestniczy w tworzeniu piosenek. Ta praca łączy warsztat muzyka klasycznego z praktyczną znajomością współczesnego nagrania: od przygotowania czytelnej partii po decyzje, które pozwalają utworowi zachować charakter w finalnym miksie.